Manastir Ćelije

Manastir Ćelije, deo Eparhije valjevske Srpske pravoslavne crkve, nalazi se 6 km jugozapadno od Valjeva, duž leve obale reke Gradač. Smestivši se u brdovitom predelu sela Lelić, ova svetinja je skrivena od očiju, obavijena gustom šumom i kamenitim tlima, što mu daje prirodni okvir neizrecive lepote.

Iako tačno vreme nastanka manastira nije poznato, prema istorijskim podacima, potiče iz srednjeg veka. Narodno predanje povezuje ovaj manastir sa vladavinom kralja Dragutina, koji je od 1282. do 1316. godine vladao ovim krajevima kao Sremski kralj. Prvi put se pominje u turskim izvorima 1560. godine, a tokom 18. veka, Ćelije su bila centar svih aktivnosti valjevskog kraja. Njegovi ugledni monasi imali su ključnu ulogu u borbama protiv Turaka, što je dovelo do paljenja manastira od strane paše Bušatlije početkom 1791. godine, zajedno sa 13 crkava u valjevskom kraju.

Manastir Ćelije takođe se ističe po svojoj bogatoj kolekciji ikona i starih knjiga. Najstarija ikona u manastiru je ikona Sabora Svetih Arhanđela, dok je najstarija knjiga Božanstvena skrižalj, koju je crnogorski vladika Danilo Petrović kupio 1715. godine u Rusiji, te je potom poklonio manastiru. U manastiru se čuvaju i dva minijatura za mesece mart i novembar, kao i Veliki trebnik štampan u Rusiji u 18. veku.

Manastir je takođe poznat po tome što je u njemu boravio arhimandrit dr Justin Popović (1894—1979), poznat kao Sveti Ava Justin, čije je grobno mesto na južnoj strani oltara. I danas, igumanija manastira je Glikerija (Janjić), a manastir se ponosi svojom štamparskom i ikonopisačkom delatnošću. U crkvi manastira čuvaju se mošti oca Justina Ćelijskog i deo moštiju savremenog svetitelja Nektarija Eginskog iz Grčke.