Brankovina
Brankovina je naseljeno mesto koje pripada gradu Valjevu, smješteno u Kolubarskom okrugu, severno od Valjeva, udaljeno oko 12 km. Nadmorska visina ovog mesta je 267 m. Prema popisu iz 2011. godine, u Brankovini je živelo 520 stanovnika.
U okviru mesta Brankovina postoje dve značajne kulturno-istorijske celine koje čine poznato mesto Brankovina. Crkva Svetih Arhangela, završena 1830. godine, zadužbina je Protu Mateje Nenadovića. Očuvana je u dobrom stanju, a pored crkve se nalazi dragocena crkvena riznica koja predstavlja svojevrsnu muzejsku zbirku. Sastoji se od crkvenih predmeta, bogoslužbenih knjiga i istorijskih dokumenata iz 18. i 19. veka.
U neposrednoj blizini crkve nalazi se grupa nadgrobnih spomenika iz 19. veka, njih oko dvadesetak. Ovde su sahranjeni brojni članovi porodice Nenadović, ali i istaknute ličnosti nekih drugih porodica iz Brankovine
Retki primeri narodne gradnje, sobrašice, od kojih je sačuvano 5, takođe se nalaze u porti crkve. Potiču iz 19. veka, građene su u blizini crkava ili manastira. Služile su za okupljanje naroda u vreme svečanosti, sabora i crkvenih praznika. Jednostavnog su oblika, pravougaone osnove, sa niskim, kamenim ograđenim temeljima i četverovodnim krovom. Nekada su bile pokrivene šindrom, a danas crepom.
U dvorištu škole, drugom delu kulturno-istorijskog kompleksa, koji deli Školski potok, nalazi se još jedan spomenik narodne gradnje, vajat Nenadovića. U njemu je 1826. godine rođen književnik Ljuba Nenadović. Prva državna škola sagrađena je 1836. godine u Brankovini. To je masivna prizemna građevina pravougaone osnove. U skladu sa narodnom graditeljskom tradicijom, izgleda kao nešto veća seoska kuća. Njen unutrašnji raspored prilagođen je školskoj nameni. Ova stara škola se naziva „Protina“ (OŠ „Prota Mateja Nenadović” Brankovina). Danas je u ovoj zgradi postavljena muzejska izložba posvećena razvoju školstva i prosvete u to vreme. Posebno je zanimljiva rekonstruisana unutrašnjost jedne učionice sa kraja 19. veka. Nova školska zgrada podignuta je 1894. godine. U njoj je učila pesnikinja Desanka Maksimović, a njen otac je bio učitelj u toj školi. „Desankina škola“ je obnovljena 1985. godine.
U novouređenom prostoru nalazi se stalna izložbena postavka o životnom i književnom putu pesnikinje, sala za programe i biblioteka. Iza ove škole nalazi se pomoćna zgrada, verovatno podignuta sredinom 19. veka, takođe vredan primerak narodne gradnje. Služila je kao školska pisarnica.
U Brankovini je poznata pesnikinja Desanka Maksimović provela detinjstvo, a u crkvenoj porti, nešto dalje od same crkve, nalazi se i njen grob.
Petar Sokolović iz Brankovine je 1816. godine sastavio "Nekoliko stihova o vozbuzdeniju Srbskom Vitezom Milošu Obrenoviću, protiv Skopljak Sulejman paše". Rukopis je objavio 1827. godine u Budimu, Josif Milovuk.
U blizini sela nalazi se i Spomenik na Brankovinskom visu, piramidalnog oblika, visine 4,55 metara, kao obeležje mesta odakle je 28. februara 1804. godine narod valjevskog kraja, pod vođstvom prota Mateje i Jakova Nenadovića, započeo borbu protiv turskog osvajača. Spomenik je podignut na 150. godišnjicu podizanja ustanka.
U selu Brankovina se odrzavaju dani maline.
